Overstromingsrisico bij een huis kopen: kaarten, kansen en verzekering

Het overstromingsrisico van een adres zoek je in een paar minuten op via overstroomik.nl. Kijk daarbij naar twee dingen: de kans per jaar en hoe diep het water kan komen. Het verschil tussen twee straten kan groot zijn: in de ene staat het water bij een doorbraak tot je enkels, in de andere tot de bovenverdieping.

Overstromingsrisico van een adres opzoeken

Overstroom ik: de snelste check

Op overstroomik.nl vul je een adres of postcode in. Je ziet dan hoe hoog het water daar kan komen bij een overstroming. Je krijgt er ook tips om je voor te bereiden.

De site is een initiatief van Rijkswaterstaat, de waterschappen, de veiligheidsregio's en de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en van Justitie en Veiligheid. Voor een eerste indruk is dit meestal genoeg.

LIWO en de Klimaateffectatlas voor meer detail

Wil je verder kijken, ga dan naar het Landelijk Informatiesysteem Water en Overstromingen (LIWO) van Rijkswaterstaat. Daar staan scenario's per dijkdoorbraak, waterdieptes en afgeleide kaarten met kansen.

De Klimaateffectatlas toont vergelijkbare kaarten voor publiek, waaronder kaarten met de maximale waterdiepte bij overstromingen. Die lopen van regelmatig voorkomend (eens per tien jaar) tot bijzonder zeldzaam (eens per honderdduizend jaar).

Volgens Klimaatadaptatie Nederland is de kans op een overstroming het grootst langs de grote rivieren in laaggelegen polders en in Limburg. Ons woningrapport neemt per adres de overstromingskans uit deze openbare kaarten op, naast andere omgevingsrisico's.

Wat betekent 1 op 300 per jaar?

Een kans van 1 op 300 per jaar betekent dat er elk jaar een kans van ongeveer een op driehonderd is dat die plek onder water loopt. Het betekent niet dat het eens in de driehonderd jaar gebeurt. Over dertig jaar wonen, de looptijd van een gewone hypotheek, telt dat op tot ongeveer tien procent.

Overstromingskaarten werken met kansklassen per jaar. De kaarten voor de Europese richtlijn overstromingsrisico's gebruiken bijvoorbeeld deze indeling:

Andere kaarten gebruiken net andere klassen. Kijk dus altijd naar de legenda van de kaart die je voor je hebt.

Waterdiepte telt even zwaar als de kans

Een kleine kans betekent niet vanzelf weinig risico. Risico is kans maal gevolg. Een kleine kans met twee meter water in de woonkamer is iets anders dan een iets grotere kans met twintig centimeter water in de tuin.

Kijk daarom op Overstroom ik en in LIWO altijd ook naar de waterdiepte. Die zegt meer over de mogelijke schade dan de kansklasse alleen.

Buitendijks wonen: de dijk beschermt je niet

Een woning ligt buitendijks als hij aan de waterkant van een primaire waterkering staat. Denk aan uiterwaarden, havengebieden, sommige kades en de oevers van meren. Het risico verschilt daar sterk per plek en hangt vooral af van hoe hoog de grond of het huis ligt.

Buitendijkse woningen zijn vaak gebouwd met dat risico in het achterhoofd, bijvoorbeeld op een terp of met een hoge begane grond. Vraag bij een buitendijkse woning:

• hoe hoog de vloer ligt ten opzichte van de verwachte hoogwaterstanden;
• of de woning ooit natte voeten heeft gehad;
• welke afspraken er zijn met gemeente of waterbeheerder over evacuatie en bereikbaarheid;
• wat de opstal- en inboedelverzekering zeggen over buitendijkse ligging.

Wat dekt je verzekering bij een overstroming?

Of schade gedekt is, hangt af van waar het water vandaan komt. Hier zit een gat dat veel kopers niet kennen.

• Primaire waterkering bezweken: overstroming door een doorbraak van de grote dijken langs zee, grote rivieren en grote meren is in Nederland in de regel niet verzekerd via een gewone woonverzekering. Het Verbond van Verzekeraars schatte dat 99 procent van de huishoudens en bedrijven niet verzekerd is voor een overstroming vanuit zee, grote meren of grote rivieren.
• Lokale overstroming: schade door het bezwijken van een kleinere, regionale kering wordt volgens het Verbond inmiddels door verzekeraars gedekt.
• Hevige regen: dit valt vaak onder de neerslagdekking van je woonverzekering, binnen de grenzen in de polis.
• Grote ramp: de Wet tegemoetkoming schade bij rampen (Wts) is een vangnet van de overheid. De wet geldt niet automatisch en is geen garantie op volledige vergoeding.

Vragen voor verkoper en makelaar

Stel deze vragen bij de bezichtiging of voor je bod:

1. Is de woning of de tuin ooit ondergelopen, door regen of hoog water?
2. Ligt de woning binnendijks of buitendijks?
3. Zijn er voorzieningen tegen wateroverlast, zoals een terugslagklep in het riool of een verhoogde drempel?
4. Hoe hoog ligt de begane grond ten opzichte van de straat?

Is er ooit water binnen geweest, kijk dan extra goed naar de vloer en de kruipruimte. Hoe je de signalen herkent, lees je in vocht en kruipruimte bij een bezichtiging.

Wanneer pas je je bod aan?

In het grootste deel van binnendijks Nederland is de kans op een overstroming klein. Het verandert dan weinig aan de waarde van een huis. Het wordt een punt in deze gevallen:

• een kleine of middelgrote kans in combinatie met een grote waterdiepte;
• buitendijkse ligging zonder verhoogde bouw;
• herhaalde wateroverlast in het verleden.

Dat laatste valt ook onder wat een verkoper moet melden. Zie verborgen gebreken en de vragenlijst. Kijk bij laaggelegen grond ook naar bodemdaling en grondwater, want die twee gaan vaak samen.

Checklist voor je bod

Bronnen

• Overstroom ik
• IPLO: LIWO
• IPLO: Handboek overstromingsrisico's op de kaart
• Klimaatadaptatie Nederland: Wat is de kans op een overstroming in Nederland?
• Klimaatadaptatie Nederland: Bijsluiter stresstest, overstromingen
• Verbond van Verzekeraars: Adviesrapport overstromingen (2018)
• Consumentenbond: Misverstanden over overstromingsschade